ห้องคลีนรูม

ห้องคลีนรูม Cleanroom
คลีนรูม คือสภาพแวดล้อมที่มีการควบคุมให้มีการปนเปื้อนในระดับต่ำ เช่น ฝุ่น, จุลินทรีย์ในอากาศ, อนุภาคละอองลอย และไอระเหยของสารเคมี
อธิบายให้เข้าใจง่ายๆ ก็คือ คลีนรูมมีระดับการปนเปื้อนที่ควบคุมได้ ซึ่งกำหนดโดยจำนวนอนุภาคต่อลูกบาศก์เมตรที่ขนาดอนุภาคที่กำหนด
อากาศภายนอก ในสภาพแวดล้อมของเมืองทั่วไปมี 35,000,000 อนุภาคต่อลูกบาศก์เมตร – เส้นผ่านศูนย์กลาง 0.5 ไมครอน หรือใหญ่กว่า ซึ่งสอดคล้องกับคลีนรูม ISO 9 (Cleanroom Class) จัดอยู่ในระดับต่ำสุดของมาตรฐานห้องปลอดเชื้อ

คลีนรูม (ห้องปลอดเชื้อ) คลีนรูม ถูกใช้ในเกือบทุกอุตสาหกรรมที่อนุภาคขนาดเล็กสามารถส่งผลเสียต่อกระบวนการผลิตได้
โดยมีขนาดและความซับซ้อนแตกต่างกันไป และมีการใช้กันอย่างแพร่หลายในอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น การผลิตเซมิคอนดักเตอร์, เภสัชกรรม, เทคโนโลยีชีวภาพ, อุปกรณ์ทางการแพทย์ และวิทยาศาสตร์เพื่อชีวิต ตลอดจนกระบวนการผลิตที่สำคัญอื่นๆ ได้แก่ การบินและอวกาศ, ทัศนศาสตร์, การทหาร และกระทรวงพลังงาน

หลักการไหลเวียนอากาศในห้องคลีนรูม
ห้องคลีนรูมจะต้องรักษาระดับอากาศที่ปราศจากอนุภาคโดยใช้ตัวกรอง HEPA หรือ ULPA โดยใช้หลักการไหลของอากาศแบบราบเรียบหรือแบบปั่นป่วน ระบบการไหลของอากาศแบบลามินาร์หรือทิศทางเดียว จะให้อากาศที่ผ่านการกรองแล้วไหลลงด้านล่างเป็นการไหลแบบคงที่ โดยทั่วไปแล้วระบบการไหลของอากาศแบบลามินาร์จะใช้ทั่วทั้งเพดาน 100% เพื่อรักษาอัตราการไหลแบบทิศทางเดียวให้คงที่ เกณฑ์การไหลแบบลามินาร์โดยทั่วไปจะระบุไว้ใน portable work stations (LF hoods) และตามที่ระบุไว้ใน ISO-1 ถึง ISO-4 ตามประเภทของคลีนรูม (Cleanroom Class)

การออกแบบห้องคลีนรูมที่เหมาะสม
ต้องครอบคลุมทั้งระบบการจ่ายอากาศ (Supply) รวมถึงการจัดเตรียมส่งคืนอากาศ (Return) ปลายทางให้เพียงพอ
ในกรณีห้องไหลแบบแนวตั้ง ต้องใช้ผนังส่งลมต่ำส่งกลับรอบบริเวณอย่างทั่วถึง แต่ในกรณีการไหลในแบบแนวนอน ต้องใช้การส่งคืนอากาศที่ต้นทางของกระบวนการไหลเวียน การใช้ระบบระบายอากาศย้อนกลับแบบติดบนเพดานนั้น อาจดูขัดแย้งกับการออกแบบระบบคลีนรูมที่เหมาะสม